Łokieć golfisty - przyczyny, objawy i leczenie zapalenia nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej

Łokieć golfisty (inaczej łokieć miotacza lub zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej) to zapalnie, uszkodzenie, zwyrodnienie lub mikrourazy przyczepów ścięgien mięśni odpowiedzialnych za zginanie nadgarstka i palców, powstałe w wyniku przeciążenia. Mówiąc prościej, łokieć golfisty jest potoczną nazwą diagnozy opisującej ból odczuwany po wewnętrznej części łokcia, a powstały w wyniku przeciążenia ścięgien mięśni, dzięki którym możemy zginać nadgarstek i palce.

Łokieć golfisty spowodowany jest dużym wysiłkiem fizycznym i częstym wykonywaniem takich samych ruchów, które nadmiernie angażują ścięgna mięśni odpowiedzialnych za zginanie nadgarstka i palców dłoni. Przeciążenie tych ścięgien powoduje, że są one słabsze, zmęczone lub doświadczają mikrourazów. Takie drobne uszkodzenia mogą się kumulować i prowadzić do zapalenia, a tym samym wywołać ból i łokieć golfisty.

Rzadziej schorzenie może być także wynikiem ostrego urazu i związanego z nim gwałtownego skurczu mięśni.

Na zapalenie nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej najbardziej narażone są osoby w wieku od 45 do 64 lat. Schorzenie częściej diagnozuje się również u kobiet i najczęściej dotyczy dominującej ręki.

Ze względu na specyfikę ruchów wykonywanych podczas uprawiania właśnie tych sportów, łokieć golfisty częściej dotyka m.in. osoby grające w golfa, futbol amerykański, kręgle, uprawiające tenis i inne sporty rakietowe, podnoszące ciężary oraz rzucające oszczepem. Szczególnie narażeni są także pracownicy fizyczni z takich branż jak stolarstwo, hydraulika czy budownictwo, bo właśnie w tych dziedzinach również często wykonuje się powtarzalne ruchy ścięgien mięśni zginaczy nadgarstka.

Sportowcy mogą nabawić się łokcia golfisty m.in. w wyniku błędów podczas treningu (np. zbyt duża aktywność w stosunku do możliwości mięśni i ścięgien), stosowania niewłaściwej techniki czy źle dobranego sprzętu.

Łatwiej „złapać” łokieć golfisty także, jeśli:

• mamy zbyt wysoką masę ciała,
• palimy tytoń,
• chorujemy na cukrzycę typu 2.

Głównym objawem łokcia golfisty jest ból odczuwany po wewnętrznej stronie łokcia, który promieniuje od nadkłykcia przyśrodkowego (guzka kostnego znajdującego się na wewnętrznej stronie kości ramiennej w okolicy łokcia) w stronę nadgarstka.

Ból jest najczęściej przewlekły i stopniowo staje się coraz silniejszy, choć, jeśli schorzenie powstało w wyniku nagłego urazu, dolegliwości już na samym początku mogą być bardzo intensywne.

Ból nasila się, gdy pacjent rusza przedramieniem, chwyta lub rzuca. Mowa o takich ruchach jak np. rzut znad głowy, uderzenie w tenisie czy zamach golfowy. Zakres ruchów, które może wykonywać osoba z łokciem golfisty, jest zazwyczaj prawidłowy, ale ból nasila się również przy próbie obrócenia dłoni do środka (ruch pronacji) lub zgięcia nadgarstka. Dolegliwości ustają, gdy pacjent przestaje uprawiać daną aktywność. Szczególnie bolesne jest również dotknięcie punktu oddalonego o 5-10 mm od nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej (wyczuwalnego guzka kostnego w okolicy łokcia).

Bólowi może towarzyszyć również sztywność łokcia, słabsza siła chwytu, osłabienie oraz drętwienie lub mrowienie – najczęściej w obszarze unerwienia nerwu łokciowego, który biegnie w stronę dłoni wzdłuż wewnętrznej strony ramienia i łokcia.

W ostrych przypadkach pacjent może zauważyć także opuchliznę, zaczerwienienie lub uczucie gorąca w miejscu zapalenia. Przewlekły przebieg łokcia tenisisty zwykle nie daje takich objawów.

Rozpoznanie łokcia golfisty odbywa się głównie na podstawie wywiadu lekarskiego i badania fizykalnego. Lekarz bada rękę pacjenta poprzez dotyk (badanie palpacyjne), prosi również o wykonanie konkretnych ruchów (np. tak zwanego testu na łokieć golfisty, czyli odwróconego testu Cozena). Osoba cierpiąca na to schorzenie skarży się na charakterystyczny ból i opisuje objawy wymienione wyżej. W trakcie wywiadu okazuje się, że pacjent doznał niedawno ostrego urazu lub jego łokieć był przez dłuższy czas obciążony – osoba wykonywała powtarzalne ruchy chwytania lub inne powtarzalne ruchy ścięgien mięśni zginaczy nadgarstka.

Czasem lekarz może również zlecić badania obrazowe (np. RTG, USG, rezonans magnetyczny), aby potwierdzić diagnozę i wykluczyć inne schorzenia.

Pacjent dotknięty łokciem golfisty powinien przede wszystkim przestać wykonywać czynności, które doprowadziły do rozwoju schorzenia. Jednak zawodowy sportowiec lub pracownik fizyczny nie zawsze ma taką możliwość. Wówczas warto postarać się chociaż zmniejszyć intensywność aktywności, która nam szkodzi, wykonywać ją rzadziej i dbać o właściwą regenerację. Dowiedz się, dlaczego regeneracja mięśni po treningu jest równie ważna, co trening?

Kluczowa jest również fizjoterapia jako podstawowa metoda leczenia łokcia tenisisty. 

Fizjoterapia opiera się przede wszystkim na, odpowiednio dobranych do stanu pacjenta, ćwiczeniach na łokieć golfisty, które wzmacniają i rozciągają przeciążone ścięgna i mięśnie. Pomocne są tu m.in. ćwiczenia ekscentryczne, czyli siłowe ćwiczenia wzmacniające, koncentrujące się na rozciąganiu mięśni pod wpływem obciążenia. Fizjoterapeuta może wykorzystywać również m.in. różne techniki manualne (np. masaż tkanek głębokich), a ulgę w bólu przynoszą także:

• leki przeciwzapalne i przeciwbólowe,
• zimne okłady,
• stabilizujące ortezy lub opaski na łokieć golfisty,
• sucha igłoterapia,
• terapia falami uderzeniowymi,
• stymulacja elektryczna,
• taping na łokieć golfisty,
• terapia prądem,
• jonoforeza.

Celem leczenia łokcia golfisty jest osiągnięcie pełnego i bezbolesnego ruchu w nadgarstku i łokciu.

W przypadku łokcia golfisty rokowania są dobre. Leczenie zachowawcze w postaci fizjoterapii przynosi satysfakcjonujące efekty. Większość pacjentów może wrócić do pracy czy uprawniania sportu po zakończonej fizjoterapii i odpowiedniej modyfikacji aktywności.

Zapobieganie schorzeniu opiera się m.in. na edukowaniu pacjenta, który powinien wykształcić w sobie świadomość tego, jaka aktywność (jej poziom, intensywność czy rodzaj) mu nie służy i przyczynia się do rozwoju łokcia golfisty.

Zawsze warto też dbać o ergonomię pracy oraz ogólne zdrowie, bo zła dieta, cukrzyca czy palenie papierosów również mają duże, a w niektórych przypadkach nawet kluczowe znaczenie w zapobieganiu i rehabilitacji łokcia golfisty.

W NAMI leczenie łokcia golfisty zaczynamy od precyzyjnej oceny przyczyny przeciążenia. Wyróżnia nas również holistyczne podejście do zdrowia. Stwarzamy warunki, które pobudzają naturalne zdolności ciała do regeneracji. Budujemy z pacjentami dobre nawyki – od codziennej dawki aktywności i właściwego odżywiania po redukcję napięcia i stresu. Dzięki temu leczenie nie kończy się na chwilowej uldze, ale także zmniejsza ryzyko nawrotu dolegliwości i służy całemu ciału.

Pracujemy zarówno ze sportowcami, jak i osobami z małym poziomem ruchu na co dzień. Łączymy terapię manualną ze stopniowo modyfikowanymi ćwiczeniami, które wzmacniają wytrzymałość tkanek. W razie potrzeby wdrażamy zabiegi dobierane przez fizjoterapeutę (np. fala uderzeniowa), które pomagają uśmierzać ból i przyspieszają powrót do sprawności. Jeśli czeka Cię zabieg, zapraszamy też na prehabilitację.

NAMI Resort Medyczny realizuje wyłącznie programy medyczne.

1. Cutts S, Gangoo S, Modi N, Pasapula C. Tennis elbow: A clinical review article. J Orthop. 2019 Aug 10;17:203-207. doi: 10.1016/j.jor.2019.08.005. PMID: 31889742; PMCID: PMC6926298.
2. Keijsers R, de Vos RJ, Kuijer PPF, van den Bekerom MP, van der Woude HJ, Eygendaal D. Tennis elbow. Shoulder Elbow. 2019 Oct;11(5):384-392. doi: 10.1177/1758573218797973. Epub 2018 Sep 18. PMID: 31534489; PMCID: PMC6739751.
3. Buchanan BK, Varacallo MA. Lateral Epicondylitis (Tennis Elbow). 2023 Aug 4. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan–. PMID: 28613744.
4. Lenoir H, Mares O, Carlier Y. Management of lateral epicondylitis. Orthop Traumatol Surg Res. 2019 Dec;105(8S):S241-S246. doi: 10.1016/j.otsr.2019.09.004. Epub 2019 Sep 19. PMID: 31543413.
5. Pathan AF, Sharath HV. A Review of Physiotherapy Techniques Used in the Treatment of Tennis Elbow. Cureus. 2023 Oct 26;15(10):e47706. doi: 10.7759/cureus.47706. PMID: 38021828; PMCID: PMC10674892.
6. Kiel J, Kaiser K. Golfers Elbow. 2023 Jun 26. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan–. PMID: 30085542.