Ból kręgosłupa — przyczyny i leczenie

Zwykle, gdy mówimy, że boli nas kręgosłup, mamy na myśli ból zlokalizowany „gdzieś na plecach” w okolicy pionowej osi naszego ciała. Kręgosłup składa się jednak z 33-34 kręgów podzielonych na 5 odcinków. Gdy dotyka nas ból, może on dotyczyć różnych odcinków kręgosłupa i jego struktur. Często mówi się np. o bólu kręgosłupa lędźwiowego i wówczas mamy na myśli dyskomfort odczuwany w okolicach odcinka lędźwiowego, czyli w dolnej części pleców.

Zaczynając od góry kręgosłupa, wszystkie jego odcinki to:

• odcinek szyjny — składający się z 7 kręgów,
• odcinek piersiowy — składający się z 12 kręgów,
• odcinek lędźwiowy — składający się z 5 kręgów,
• odcinek krzyżowy — składający się z 5 zrośniętych kręgów,
• odcinek guziczny — składający się z 4-5 zrośniętych kręgów.

Pomiędzy kręgami poszczególnych odcinków kręgosłupa znajdują się krążki międzykręgowe, które amortyzują wstrząsy. Całość stabilizują więzadła, a mięśnie umożliwiają poruszanie się. Wewnątrz kręgów znajdziemy kanał kręgowy, którego zadaniem jest ochrona rdzenia kręgowego.

Struktury, które najczęściej przyczyniają się do bólu kręgosłupa to:

• kręgi,
• więzadła,
• krążki międzykręgowe,
• stawy międzywyrostkowe,
• mięśnie przykręgosłupowe.

Czasem możemy być przekonani, że boli nas kręgosłup, ale dyskomfort ma swoje źródło tak naprawdę w innej części ciała. Wówczas jest to tak zwany ból rzutowy, którego doskonałym przykładem jest ból odczuwany regularnie przez wiele kobiet podczas menstruacji. To ból w okolicy odcinka lędźwiowego i krzyżowego, którego nie powoduje bezpośrednio żadna patologia kręgosłupa, lecz najczęściej silne skurcze macicy.

Wyodrębniamy 3 rodzaje bólu kręgosłupa w zależności od tego, jak długo on trwa:

• ból ostry trwa do 3-6 tygodni,
• ból podostry trwa dłużej niż 3-6 tygodni, ale krócej, niż 3 miesiące,
• ból przewlekły trwa dłużej niż 3 miesiące.

Natomiast w zależności od przyczyny bólu, wyróżniamy:

• ból swoisty — to ból, który można powiązać z konkretną patologią w strukturze kręgosłupa, np. złamaniem kręgu, nowotworem, infekcją, zaawansowaną dyskopatią z klinicznym obrazem czy rwą kulszową z uciskiem korzenia nerwowego;
• ból nieswoisty — to ból, w przypadku którego nie da się jednoznacznie wskazać konkretnej przyczyny dolegliwości związanej ze strukturą kręgosłupa. U zdecydowanej większości pacjentów ból kręgosłupa jest właśnie bólem nieswoistym.

Wspomnieliśmy już, że przyczyna bólu kręgosłupa może sięgać jego różnych struktur i wiązać się z różnymi patologiami, jak nowotwór, infekcja, złamanie kręgu czy rwa kulszowa. Wystąpić może także ból rzutowy, który sprawia, że boli nas kręgosłup, ale to nie on jest źródłem dolegliwości. Inne potencjalne przyczyny, to m.in. zmiany przeciążeniowe i zwyrodnieniowe, przeciążenia mięśniowo-powięziowe, wrodzone wady, wady postawy, urazy czy stany zapalne.

Najczęściej jednak nie da się wskazać konkretnej przyczyny bólu, która byłaby jednoznacznie związana z określoną patologią kręgosłupa. W wielu przypadkach ból jest po prostu konsekwencją niezdrowego stylu życia — codziennych nawyków, które nam nie służą. Dlatego tak ważna jest dbałość o ogólny dobrostan organizmu. W NAMI Resorcie Medycznym pomagamy zadbać o zdrowe nawyki i uniknąć dolegliwości bólowych w przyszłości.

To, co głównie sprzyja bólowi kręgosłupa, to zwłaszcza:

• brak aktywności fizycznej,
• wykonywanie ciężkiej pracy fizycznej,
• nadwaga i otyłość,
• chroniczny stres,
• palenie tytoniu,
• wiek — niestety już po osiągnięciu 30. roku życia zwiększa się ryzyko tego, że doświadczymy bólu kręgosłupa lędźwiowego lub innych odcinków.

Badania dowodzą również, że to kobiety częściej doświadczają bólu kręgosłupa lędźwiowego niż mężczyźni, m.in. z uwagi na bardziej sprzyjającą tej dolegliwości budowę ciała. Ponadto, warto wiedzieć, że problemy natury psychicznej, takie jak np. depresja, mogą nasilać bóle kręgosłupa.

Niestety nie ma jednego skutecznego sposobu, który uchroni nas przed bólem kręgosłupa. Najlepsze działanie profilaktyczne to wypracowanie nawyków służących naszemu ciału. Kluczem jest zdrowy styl życia.

To, o czym warto pamiętać, to:

• stosowanie się do zasad ergonomii pracy, zarówno jeśli wykonujemy pracę fizyczną, jak i biurową;
• regularna aktywność fizyczna, uprawiana minimum 2-3 razy w tygodniu;
• dbanie o zdrowie psychiczne i redukowanie stresu;
• zbilansowana dieta i dbałość o prawidłową masę ciała, ponieważ otyłość i nadwaga zwiększają ryzyko wystąpienia bólu kręgosłupa aż o ok. 50-80 proc.;
• unikanie używek, takich jak tytoń czy alkohol — palenie pogarsza ukrwienie krążków międzykręgowych, a alkohol przyczynia się do utrzymywania się stanu zapalnego w organizmie.

Wszelki ból pleców powinny uśmierzyć leki przeciwbólowe i przeciwzapalne. To jednak doraźne rozwiązanie, które złagodzi dolegliwość, ale nie zadziała na źródło problemu. Jeśli nie wiemy, dlaczego boli nas kręgosłup i jak temu zaradzić lub zauważamy niepokojące objawy (np. ból zaczyna promieniować do kończyn, leki nie działają, jakaś część ciała zaczyna drętwieć) — należy udać się do lekarza rodzinnego, który wskaże, co robić lub skieruje nas na dalszą diagnostykę albo do specjalisty (ortopedy, neurologa, fizjoterapeuty).

W NAMI Resorcie Medycznym uczymy, jak całościowo zadbać o swoje ciało i psychikę, co jest doskonałą profilaktyką bólu pleców. Dbamy m.in. o dietę, wysiłek fizyczny, redukcję stresu i wsparcie interdyscyplinarnego zespołu. Pobyt w naszym ośrodku dla wielu pacjentów był początkiem nowego, zdrowszego życia, zgodnego z duchem długowieczności.

Ostatnia z dostępnych opcji leczenia bólu kręgosłupa to operacja. Zabieg chirurgiczny jest jednak ostatecznością, po którą sięga się dopiero wtedy, gdy inne metody naprawdę zawiodły.

Jeśli boli kręgosłup, zawsze warto udać się do fizjoterapeuty. Niestety pacjenci najczęściej to odkładają i do gabinetu trafiają, gdy przestaje działać farmakoterapia. Niesteroidowe leki przeciwzapalne uśmierzą dolegliwości bólowe, ale nie wpłyną na przyczynę problemu. Ważne, żeby odwiedzić specjalistę właśnie w momencie pojawienia się bólu, bo zwiększa to szanse na postawienie trafnej diagnozy i dobór skutecznej formy terapii. Badania obrazowe, np. rezonans magnetyczny, mogą być pomocne, ale, wbrew pozorom, wcale nie są niezbędne, aby rozpocząć pracę ze specjalistą.

Fizjoterapia, jako metoda leczenia bólu kręgosłupa, opiera się na znalezieniu przyczyny dyskomfortu, a następnie wdrożeniu odpowiedniej terapii, dopasowanej do potrzeb pacjenta. Aby znaleźć źródło problemu, fizjoterapeuta korzysta z testów funkcjonalnych, czyli badań i obserwacji pozwalających sprawdzić zachowanie ciała w trakcie ruchu. Umożliwia to ocenę m.in. sprawności mięśni czy stawów.

Praca ze specjalistą przyjmuje najczęściej formę terapii manualnej i kinezyterapii, czyli odpowiednich ćwiczeń wykonywanych przez pacjenta. Wszystko to ma na celu wyeliminowanie bólu i przywrócenie pełnej ruchomości. W NAMI Resorcie Medycznym oferujemy pacjentom nie tylko skuteczne metody fizjoterapeutyczne. Wierzymy, że najlepsze efekty przynosi dbałość o cały organizm. Dlatego nasi pacjenci mają dostęp do interdyscyplinarnego zespołu, odpowiedniego wyżywienia czy zajęć redukujących stres.

W NAMI wiemy, jak dużym wyzwaniem jest ból kręgosłupa. Pacjenci, którzy go doświadczają, mają problem z codziennym funkcjonowaniem, a jakość ich życia znacząco spada. Dlatego zawsze stawiamy na dokładną diagnostykę, aby znaleźć źródło problemu, a formy terapii dobieramy do indywidualnej sytuacji każdego pacjenta. Pracujemy na nowoczesnym sprzęcie i śledzimy najnowsze metody terapeutyczne, aby skutecznie uwalniać pacjentów od bólu. Nie zwlekaj z wizytą u specjalisty. Poznaj źródło problemu i naucz się mu zapobiegać. Fizjoterapia to skuteczny sposób, aby przywrócić Ci życie bez bólu.

NAMI Resort Medyczny realizuje wyłącznie programy medyczne.

1. Gibbs D, McGahan BG, Ropper AE, Xu DS. Back Pain: Differential Diagnosis and Management. Neurol Clin. 2023 Feb;41(1):61-76. doi: 10.1016/j.ncl.2022.07.002. Epub 2022 Oct 29. PMID: 36400559.
2. Hanley EN Jr. Distinguish the specific from non-specific low back pain. Bull Hosp Jt Dis. 1996;55(4):195-6. PMID: 8933949.
3. GBD 2021 Low Back Pain Collaborators. Global, regional, and national burden of low back pain, 1990-2020, its attributable risk factors, and projections to 2050: a systematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2021. Lancet Rheumatol. 2023 May 22;5(6):e316-e329. doi: 10.1016/S2665-9913(23)00098-X. PMID: 37273833; PMCID: PMC10234592.
4. Lacroix M, Nguyen C, Burns R, Laporte A, Rannou F, Feydy A. Degenerative Lumbar Spine Disease: Imaging and Biomechanics. Semin Musculoskelet Radiol. 2022 Aug;26(4):424-438. doi: 10.1055/s-0042-1748912. Epub 2022 Sep 14. PMID: 36103885.