Na czym polega fizjoterapia uroginekologiczna? Kiedy warto z niej skorzystać?

Fizjoterapia uroginekologiczna to jedna z dziedzin fizjoterapii, która skupia się na diagnostyce, terapii i profilaktyce różnych dysfunkcji związanych z obszarem dna miednicy. Fizjoterapeuta uroginekologiczny pomaga dbać o prawidłowe funkcjonowanie mięśni dna miednicy oraz struktur układu moczowo-płciowego i pokarmowego.

Tę terapię kojarzymy głównie z kobietami, ponieważ dotyka kwestii szczególnie związanych właśnie z kobiecą anatomią i fizjologią. Menstruacja, ciąża, poród, połóg czy menopauza wywołują wiele zmian w układzie moczowo-płciowym i pokarmowym kobiety, które czasem prowadzą do różnych dolegliwości, np. problemu nietrzymania moczu, bólów miednicy czy bólu przy współżyciu. Fizjoterapia uroginekologiczna pomaga im zapobiegać, łagodzić je i niwelować.

Warto jednak pamiętać o tym, że fizjoterapia uroginekologiczna ma swój „męski” odpowiednik w postaci fizjoterapii urologicznej.  Panów także dotyka problem nietrzymania moczu czy dolegliwości bólowe w obszarze miednicy mniejszej. Fizjoterapia urologiczna pomaga również przy zaburzeniach erekcji oraz jest pomocna w przypadku przygotowań do zabiegów urologicznych (prehabilitacja) oraz powrotu do pełni zdrowia po nich (rehabilitacja). Fizjoterapia urologiczna to jeden ze sposobów wspierających powrót do sprawności po radykalnej prostatektomii.

Fizjoterapia uroginekologiczna to dziedzina medyczna pomagająca w przypadku różnych schorzeń i dolegliwości związanych z obszarem miednicy, brzucha i układu moczowo-płciowego. W przypadku wystąpienia dolegliwości warto skonsultować się ze specjalistą, który oceni, czy oraz jaka forma terapii uroginekologicznej/urologicznej może okazać się pomocna.

Kobiety powinny rozważyć wizytę u fizjoterapeuty uroginekologicznego m.in. w przypadku:

• dolegliwości bólowych w obszarze miednicy mniejszej;
• dolegliwości bólowych towarzyszących endometriozie;
• problemów z bolesnym współżyciem;
• nietrzymania moczu, naglących parć, nadreaktywnego pęcherza lub zaparć;
• dolegliwości związanych z obniżeniem narządów rodnych;
• poporodowego uszkodzenia mięśni dna miednicy;
• rozejścia mięśnia prostego brzucha;
• oraz w celu rozpoczęcia terapii blizn po zabiegach operacyjnych np. po cięciu cesarskim lub episiotomii.

Fizjoterapia uroginekologiczna pomaga przygotować organizm kobiety do wymagającego okresu ciąży i porodu, a także wspiera powrót do zdrowia i pełni sił w czasie połogu. Praca z fizjoterapeutą może okazać się pomocna również w okresie perimenopauzy i menopauzy.

Mężczyznom fizjoterapia urologiczna pomoże m.in. w przypadku:

• prehabilitacji — przygotowania do zabiegów urologicznych;
• powrotu do pełni zdrowia i sprawności po radykalnej prostatektomii;
• dolegliwości bólowych w obszarze miednicy mniejszej;
• problemu nietrzymania moczu;
• potrzeby poprawy kontroli pęcherza i mięśni dna miednicy;
• zaburzeń erekcji.

Fizjoterapia uroginekologiczna to skuteczna forma pomocy, istnieją jednak sytuacje, kiedy warto odłożyć ją w czasie i w pierwszej kolejności zadbać o poprawę ogólnego stanu organizmu. To m.in. przypadki ostrych stanów zapalnych w obrębie miednicy mniejszej czy występowanie choroby nowotworowej.

Specjalista, m.in. na podstawie odbytego wywiadu, oceni, czy i jakie formy terapii będą dla pacjenta bezpieczne. Podczas wstępnej konsultacji warto zgłosić specjaliście wszelkie wątpliwości. Kobiety w ciąży mogą skonsultować chęć przystąpienia do terapii także z lekarzem ginekologiem prowadzącym ciążę.

Fizjoterapia uroginekologiczna jest ważnym elementem wspierania kobiecej płodności. To forma terapii przygotowująca ciało kobiety do zajścia w ciążę oraz do samego porodu. W zależności od indywidualnych potrzeb pacjentek specjaliści pracują z przyszłymi mamami na każdym etapie ich ciąży i po porodzie.

Nadmierne napięcie mięśni dna miednicy może skutecznie utrudniać zajście w ciążę. Fizjoterapia uroginekologiczna pomaga zmniejszyć napięcie mięśni oraz wpływa na poprawę ukrwienia macicy, a tym samym zwiększa szansę na zagnieżdżenie się zarodka.

Praca z fizjoterapeutą pomaga również łagodzić stany zapalne w organizmie. Przyszła mama może zatem, pod okiem specjalisty, pracować nad czynnikami, które wesprą jej płodność, zwiększą szansę na poczęcie dziecka oraz przygotują ciało na czas ciąży i porodu.

Terapia manualna, oddechowa, odpowiednie ćwiczenia i edukacja pomagają także zredukować stres.

– Czasem ginekolodzy mówią „Chcesz zajść w ciążę? Mniej się stresuj!”. Tylko jak to zrobić? Podczas fizjoterapii uroginekologicznej uczymy się m.in. zwalniać oddech, wydłużać jego fazę, świadomie oddychać. Poznajemy też różne techniki medytacyjne, trening autogenny Schultza czy relaksację Jacobsona — wyjaśnia Emanuela Wolszczak, fizjoterapeutka uroginekologiczna NAMI Resortu Medycznego.

Odpowiednio wcześniej rozpoczęta terapia manualna, oddechowa, ćwiczenia i edukacja, potrafią również polepszyć jakość życia kobiety już w trakcie ciąży.

– Bardzo ważne jest właściwe przygotowanie tkanki mięśniowej, dna miednicy i brzucha. Brzuch rośnie razem z maluszkiem. Jeśli jego mięśnie są bardzo napięte, rozciąga się kresa biała, co czasem powoduje różne dolegliwości np. ból pleców. Warto skupić się na rozluźnieniu brzucha i uchronić przed nadmiernym rozciągnięciem kresy białej — wskazuje specjalistka.

Czasem wystarczy już jedna wizyta, aby przygotować się do ciąży, a czasem, zwłaszcza jeśli pacjentka zauważa różne objawy, które mogłyby pogłębić się w jej wyniku, fizjoterapeuta zaleca kilka wizyt, np. w odstępach comiesięcznych lub dłuższych. Warto z nich skorzystać, aby wyrobić korzystne nawyki lub skorygować takie, które w czasie ciąży mogą okazać się szkodliwe.

Ciąża i poród szczególnie obciążają mięśnie dna miednicy. Ich osłabienie w konsekwencji może prowadzić do różnych dolegliwości. Fizjoterapia uroginekologiczna wspomaga kondycję mięśni dna miednicy i pozwala wypracować nawyki, dzięki którym przyszła mama będzie miała szansę zapobiec potencjalnym schorzeniom i zadbać o zdrowie miednicy czy narządów rodnych już po porodzie.

– Kobiety borykają się z różnymi dolegliwościami w czasie ciąży. Warto wiedzieć, że na przykład wszelkie dolegliwości bólowe w ciąży wcale nie muszą być normą. Możemy nad nimi pracować, tak samo jak nad tzw. opuchniętymi nogami, które niejednokrotnie są wynikiem zwiększonego ciśnienia w miednicy mniejszej. Możemy temu zaradzić pracą drenażową i ćwiczeniami — podkreśla specjalistka.

Specjalista pomoże przyszłej mamie dobrać odpowiednie ćwiczenia na każdy trymestr ciąży. Aktywność fizyczna w tym okresie wcale nie jest zakazana, wręcz przeciwnie — odgrywa bardzo ważną rolę. Warto skonsultować z fizjoterapeutą, jakie formy ruchu będą odpowiednie dla danej pacjentki, a czego powinna unikać.

Na etapie przygotowania do porodu wskazana jest m.in. praca nad wzorcem oddechowym pacjentki, z jej miednicą i rejonami krocza. Przygotowania pod okiem specjalisty pomagają zapewnić szybszy powrót do formy już po porodzie.

– Praca ze świadomym kierowaniem oddechu do mięśni dna miednicy może ułatwić przejście dziecka przez kanał rodny. Masaż krocza to natomiast praca z tą tkanką i nauka jej świadomego rozluźniania, co jest kluczowe podczas porodu. Z wizyty skorzysta również partner, aby dowiedzieć się, w jaki sposób masować okolice kości krzyżowej partnerki, jej stawy krzyżowo-biodrowe, jak wspomagać pozycje wertykalne, jak przypominać o oddechu czy rozluźnieniu stóp i relaksacji mięśni twarzy i szczęki. 

Z fizjoterapii urologicznej coraz częściej korzystają m.in. pacjenci prowadzący siedzący tryb życia (np. pracujący wiele godzin przy komputerze) lub bardzo aktywni, ćwiczący na siłowni, podnoszący ciężary – to osoby, które ze względu na duże obciążenia mięśni dna miednicy korzystają z pomocy specjalisty.

Mężczyzn również dotyka problem nietrzymania moczu, bóle miednicy czy dysfunkcje seksualne, a to dolegliwości, z którymi z powodzeniem radzi sobie fizjoterapeuta. Wsparcie fizjoterapii urologicznej jest również nieocenione w tzw. prehabilitacji, czyli w przygotowaniach do zabiegów operacyjnych (np. prostatektomii) i rehabilitacji pozabiegowej.

Wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego nie wymaga najczęściej żadnego specjalnego przygotowania. Aby ułatwić sobie wykonywanie ćwiczeń, warto jednak pojawić się na niej w wygodnym ubraniu. Ważne jest również zabranie ze sobą dokumentacji medycznej dotyczącej np. przebytych operacji, ciąż, wyników badań USG itp.

Aby wspomóc pacjenta, fizjoterapeuta może wykorzystywać różne urządzenia i techniki.  Nasi fizjoterapeuci pracują na najwyższej klasy sprzęcie medycznym.

Metody fizjoterapii uroginekologicznej/urologicznej, które stosujemy to m.in.:

• radiofrekwencja to zabieg wykorzystujący fale elektromagnetyczne o konkretnej częstotliwości; radiofrekwencja może poprawić jakość życia seksualnego, łagodzić dyskomfort odczuwany wokół okolic intymnych, a także poprawić estetykę okolic intymnych np. po porodzie, czy złagodzić dolegliwości w okolicy blizny krocza;
• stymulacja elektromagnetyczna wykorzystuje technologię HIFEM, czyli skoncentrowane impulsy elektromagnetyczne o wysokiej intensywności; zabieg pomaga zwłaszcza pacjentom z problemem nietrzymania moczu oraz z rozciągniętymi lub osłabionymi mięśniami dna miednicy; jest polecany kobietom i mężczyznom;
• EMG Biofeedback to zabieg, który stymuluje elektrycznie określone partie mięśni i tkanek, dzięki czemu wspomaga ich regenerację, umożliwia także sprawdzenie w czasie rzeczywistym, jak pracują mięśnie pacjenta; EMG Biofeedback znajduje zastosowanie niemal przy każdej dolegliwości kojarzonej z fizjoterapią uroginekologiczną i jest doskonałym rozwiązaniem zarówno dla kobiet, jak i dla mężczyzn;
• fala uderzeniowa o niskiej intensywności (Li-ESWT) pobudza naturalne właściwości regeneracyjne tkanek, poprawia nawilżenie i ukrwienie stref intymnych, pomaga zredukować dolegliwości bólowe przy współżyciu oraz wzmacnia mięśnie dna miednicy i poprawia funkcje seksualne kobiet i mężczyzn.